دێرینکۆیۆ لە نێوان جیهانی ژێرەوەی داستانی دەمموزی و بەهه شتی ژێرزەمینی جەمشید دا

دێرینکۆیۆ لە نێوان جیهانی ژێرەوەی داستانی دەمموزی و بەهه شتی ژێرزەمینی جەمشید دا

(PP 274 – 296)

دکتۆر مەولود ئیبراهیم حەسەن

زانکۆی سەلاحەددینهه ولێر/ کۆلیژی زمان / بەشی زمانی کوردی

Dr.mawlud@gmail.com

Mawlud.hassan@su.edu.krd

بڵاوكردنه‌وه‌ : 29/10/2020

DOI: https://doi.org/10.31972/jickpll19.17

پوختەی توێژینەوەکە

ئەفسانەو ئایین و شوێنەوار سێینەی هه رەکۆنن کە مرۆڤ جێ دەست و هزری خۆی تێدا بە جێهێشتووەو چالاکی خۆی تێدا نواندووە ،بە پێی توێژینەوە زانستیەکان دەرکەوتووە کە مرۆڤ لە ڕۆژگارێکی یەکجار زووەوە لە سەر ئاستی (ئایین و ئەفسانەو فەلسەفە)ەو بیری کردووتەوەو بە پێی ئەو ئایین و ئەفسانەو فەلسەفەشەوە شاخی هه ڵکۆڵیوەو نەخشی کردووەو پەرستگاو پەیکەرو خانووی درووستکردووە . ئێمە بۆ سەڵماندنی ئەم ڕایە لەم توێژینەوەیەدا  شاری (دێرینکۆیۆ ) ژێر زەوی لە باکووری کوردستان  لە گەڵ ( جیهانی ژێرەوە )ی داستانی (ئینەننا و دەمموزی = عەشتارو تەموز) سۆمەری و (بە هه شتی ژێرزەمینی ) جەمشیدی پاشای کەیانیدا دەکەین بە بابەتی توێژینەوەویەکی بەراوردکاری و بە دوای زەمەن و خاڵە هاو بە شەکانیان دا دەگەڕێن و هه وڵدەدەین پەیوەندی نێوانیان بدۆزینەوەو  ڕووداوە مێژووییەکان و ڕووداوی داستانەکان بهێنینەوە نێو جوگرافیای دێرێنکۆیۆ ولە مەشدا پەنا بۆ زانستیی شوێنەوارو مێژووی کۆن و هێما ئایینی و فەڵسەفیەکانی ئەو بیرو هزرە کۆنانە دەبەین کە سەرەداوو شوینەواریان لە جوگرافیای ڕووداوی داستانەکان دەستدەکەون .لەم لێکۆلینەوەشدا بە پێی پێویست سود لە زیاتر لە پسپۆریەک وەردەگرین ، ئەوێش ( زانستی ئەفسانە ناسیی و شوێنەوارناسیی و ئایینناسیی و مرۆڤناسیی و مێژووە ) کە لای ئێمە لێکۆڵینەوەکان سەڵماندوویانە کە پسپۆریەکان هه رهه موویان بەرهه می بیرکردنەوەی مرۆڤن لە هه موو سەردەم و شوێنێکدا، هه ربۆیە لەزۆر ڕووەو تێکدەکەنەوەو لێکدانابڕێن .

لە کۆتاییدا ئەو ئەنجامانە دەستنیشان دەکەین کە لێکۆڵینەوەکە پێی گەیشتووە ،

کلیلی وشەکان: جیهانی ژێرەوە ،بەهه شتی ژێرزەمینی ، عەشتار، دەمموزی ، جەمشید ، دێرینکۆیۆ.

تەواوی توێژینەوەکە بخوێنەوە

ئەو سەرچاوەو کتێبانەی بۆ ئەم توێژینەوەیە سودیان لێبینراوە :

کتێبە کوردیەکان :

١-حەسەن،مەولود ئیبراهیم ،قەدەغەشکێنی ،چاپی یەکەم ،دەزگای سەردەم بۆ چاپ و بڵاوکردنەوە ،٢٠٠٠ سلێمانی

٢-محمد ،مەسعود معمد،گەشتەکەی زینۆفۆن،وەرگێڕان ،وەزارەتی ڕۆشنبیری و لاوان ،چاپی دووەم ، ٢٠١٢ هه ولێر

٣-هه رشەمی ،شاسوار،داستانی گلگامش ئەو کە قوڵایی بینی ،وەرگێڕان لەسوێدیەوە ،چاپی یەکەم ،چاپخانەی تاران ،٢٠١٧ تاران

٤-هه رشەمی، شاسوار، ئاوڕێک لە زمانی سۆمێری ، ناوەندی توێژینەوەی مێژووییجەمیل ڕۆژبەیانی .،سلیمانی ٢٠١٨

کتێبە فارسیەکان:

١-بهار،مهرداد،پژوهش دراساتیر ایران، پارەئ نخست و دویم، چاپ اول،شاپک ،تهران

١٣٧٨

٢-هولد،جفری هاوس .گزنفون: بازگشت دە هزار یونانی ،ترجمە؛منوچهر امیری،انتشارات نیل باهمکاری موسسە انتشارات فرانکلین ،تهران –نیویورک  ١٣٣٩

٣-فرای ، ریچارد نلسون،تاریخ باستانی ایران ،مترجم، مسحود ڤجب نیا ،انتشارات حلمی فرهنگ، چاپ دوم ، تهران ١٣٨٢

٤-حفیفی،دکتر رحیم،اساطیر و فرهنگ ایران ،در نوشتەهای پهلوی ،انتشارات توس ،چاپ دووەم ،حیدری شابک، تهران ١٣٨٣

٥-تهامی ،مرتضی.شاه ارمانی وارمان شهر ،جستارهای تاریخی پژوهشگاه علوم انسانی ومطالعات فرهنگ ،دو فضل نامە علمی –سال نهم ،شمارە ای اول بهار وتابستان ،ایران ١٣٩٧

کتێبە عەرەبیەکان:

١-الماجدی ، دکتور خزعل،عراقولوجی ،عراق ماقبل التاریخ،لاطبعە الاولی ،لبنان

٢٠١٧

٢- الماجدی، دکتور خزعل،انبیائ السومریون ،کیف تحول عشرە ملوک سومریین الی عشرە انبیاء توراتیین ؟الناشر مرکز الثقافی ، ، طبعە الاولی لبنان ،بیروت ٢٠١٨

٣-سعدالله، صلاح،زینفون مسیرە عشرە الاف عبرکردستان،ترجمە ،منشورات دار التاخی ،طبعە الاولی ،مطبعە السلام ، بغداد ١٩٧٣

٤- کریمە، صموئیل نوح،الاسطورە السومریە ، انانا،ارشیگیکال،دیموزی ،ترجمە؛وتقدیم : د.شاکر الحاج مخلف ،تموز طباعە ونشر.توزیع.طبعە الاولی ،دمشق ٢٠١٦

سەرچاوە ی پێگە ئەلیکترۆنیەکان-

تێبینی : بە هوی ئەوەی کە شآری ژێر زەمینی (دێرینکۆیۆ) بە شێوەی تێب هیچ سەرچاوەیەک دەست نەکەوت ناچار بووم پشت بە پێگە ئەلیکترۆنیەکان ببەستم و سودیان لێببێنم .

بەزمانی عەرەبی :

١-ع-الباحثوى السوريون- هلبوط الالهةالى العالم السفلى  عذابات تموز  الالهة الذى مات صبنا الجميع -19/12/2018

https://w.w.w.syr-res.comarticle/9772.html

٢-ع-عشتار الهة الحب والجمال- مهدي سلمان الرسام 25/2/2019

https;//w.w.w.alnoor.se/article.asp?d268624

3-ع-العالم السفلي عند السوريون و البابليون-محمدعلي يوسف-19/12/2018

اhttp://w.w.w.almothaqaf.com/b 1d/923516

4-ع-اسرارعشتار وتموز – امجد سيجرى -14/1/2019

http;//w.w.w.ahewar.org/s.asp?aid=610006&r=0

5-ع-النص البابلي لاسطورة نزوالالهة عشتار-انانا-الي العالم السفلي- 14/1/2019

http://w.w.w.aly-abbara.com/litteraturepoesie_arabe/Mythologie­_fables/Tammouz_ishtar_bael.html

6-ع-ديرينكويو  مدينة كاملة تحت الارض في تركيا- اميرة الجمال18/12/2018

https://w.w.w.noonpost.org/content/23257

7-ع-مدينة ديرينكويو من اجمل المدن العالم تحت الارض-18/12/2018

https://w.w.w.almrsal.com/post/332975

8-ع-ماهية مدينة ديرينكويو ومن بناهاومن حكمها- شيار جمو-12/12/2018

https;//w.w.w.shiyarjemo.com2016/04/blog-post_2.htmi

9-ع-مدينة ديرينكويو من اجمل المدن العالم تحت الارض-

المدينة التيتقبع تحت الارض- 21/12/2018

https;//alpha-scl.org/threads/%d9%85

10-ع-صور مدينة الجن في منطقة ديرينكويو- 21/12/2018

https://w.w.w.dreamb0xgate.net/forum/dream384783/

11-ع-ماذا تعرف عن مدينة ديرينكويو- 21/12/2018

https://w.w.w.sbadalrehman.org/t544-topic

١٢-ع-هبوط سیدە الانوثە الی العالم السفلی -٢٠/٤/٢٠١٨

https;//w.w.w.facebook.com/IRAQ/WadyAlrafidyn/potos

١٣-ع-مدینە دیرینکویو احدی-٢١/١٢/٢٠١٨

http://klyoom.com/misceous%d9%85

سەرچاوە ئەلیکترۆنیەکان:

بە زمانی فارسی :

١-ف-ایرانیوم – جمشید -٢٢/١٢/٢٠١٨

http://iraniom.blogfa.com/post/1036%d8%ac%d9

٢-ف-جمشید کدست وچە دربارەاش می گویند؟

https://seemorgh.comculture/history-and-civilization/-and-civilition-of-iran/56046-56046

٣-ف-شهرهای زیرزمینی در ایران و جهان -٢٢/١٢//٢٠١٨

https://w.w.w.topnaz.com%d8%b4%d9%87

٤-ف-پیشدادیان (اولین پادشاهان عالم)اسطورەهاو افسانەها-١٦/١١/٢٠١٨

https://muth.tarikhema.org/article-1342%D9%BE%DC

٥-ف-داستان جمشید در شاهنامەی فردوسی و تحلیل ان –دکتر منصوەرستگارفسائی-٢٠/١٢/٢٠١٨

https://dr-rastegar.persianblog.ir/3MQ6bQXkdMiDDLOLypEx-%

٦-ف-پناگاه زیر زمینی ییما/جمشید در دوران عصر یخبندان-اینفو-١٤/١/٢٠١٩

https;//infu.ir%D9%BE%D9

٧-ف-بزرگترین شهر زیرزمینی کشف شدەدر ترکیە-٢٢/١٢/٢٠١٨

http;//namnak.com%d8%a8%d8

٨-ف-دیرینکویو،شهر زیرزمینی زردشتیان+تصاویر-تابناک-١٤/١/٢٠١٩

https;//w.w.w.tabnak.ir/fa/news/231865%D8

٩-ف-ایرانویچ گمشدە -٧، بهشت گمشدە ایرانیان ، ٢٢/١٢/٢٠١٨

http://mehrangjd.blogfa.com/post/22

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *